Het Maritiem District in Rotterdam: van vooroorlogse grandeur naar hoe smaller hoe hoger

Het Maritiem District in Rotterdam is de wijk gelegen tussen Boompjes, Leuvehaven en Blaak. Een plek waar in de 17e eeuw havenactiviteiten zijn, een plek die vrijwel geheel is verwoest door het bombardement van 14 mei 1940. Een wijkje met veel wederopbouwgebouwen én een wijkje met moderne woontorens.

Het Wijnhaveneiland ligt midden in het Maritiem District. In één van de woontorens is de expositie ‘Waterstad, Wederopbouw en Wonen’ te zien. Samensteller Paul Groenendijk van het Platform Wederopbouw Rotterdam neemt ons mee naar de Regentessebrug over de Wijnhaven, een brug uit 1899.

"Hier is de vooroorlogse grandeur te zien", vertelt Groenendijk. "Rotterdam was voor een deel rommelig met slechte woningbouw, maar dit gebied was heel keurig met mooie huizen. Het was een mooie buurt en daar paste die brug heel goed in. De architect Logemann was geïnspireerd op bruggen en aankleding in Parijs.” 

Zakenwijk

Vanaf de Regentessebrug is goed te zien welke ontwikkeling het Maritiem District heeft doorgemaakt. In de eerste periode na de Tweede Wereldoorlog is gekozen om er een zakenwijk van te maken. “Er kwamen kantoren voor bedrijven en een enkel pakhuis. Er woonde dus niemand, afgezien van een enkele conciërge”, zegt Groenendijk terwijl hij wijst naar het voormalige kantoor van ICI en het graanhuis. 

Eind jaren zeventig komt de eerste woningbouw aan de kant van de Leuvehaven. Veel bedrijven trekken weg, de havenactiviteiten van Rotterdam verplaatsen zich naar de Botlek en Europoort en kantoren van de bedrijven gaan ook die kant op. 

Recreatie

“Toen heeft de stad geprobeerd een recreatieve functie aan het gebied te geven”, vertelt Groenendijk. “Aan de randen is dat gelukt met het Maritiem Museum, Tropicana en het restaurant aan de Boompjes. Maar verder kwam het niet van de grond.” 

Het idee voor woningbouw komt uit de jaren negentig. Kees Christiaanse bedenkt het plan voor hoogbouw op de plinten van de wederopbouwgebouwen. “De omvang van de gebouwen is gekoppeld aan het grondoppervlak”, legt Groenendijk uit. “Dus hoe smaller je bouwt, hoe hoger je kan bouwen. Dat zie je heel goed bij al die gebouwen die tussen de wederopbouw zijn neergezet.” 

Appelpunt

De expositie is te zien in The Red Apple, één van die smalle woontorens in het Maritiem District. De naam van dit gebouw is niet willekeurig gekozen. ‘Apple’ ontleent zich aan de appelmarkt die ooit aan de Punt zat. De Punt is de kop van het Wijnhaveneiland. De straatnaam is officieel de Punt, door de appelmarkt is dat in de volksmond de Appelpunt geworden. 

Bij de Wijnbrug even verderop staat een wilde appelboom. Dat is de tweede naamgever aan The Red Apple. Die appelboom staat er al jaren. De kans is groot dat de appelboom op die plek is gaan groeien nadat een pitje van een appel daar vanaf de appelmarkt terecht is gekomen. 

Stadskaarten op de expositie laten zien dat ook het vooroorlogse stratenplan van het Wijnhaveneiland bij de wederopbouw in tact is gebleven. Op veel plaatsen in het centrum zijn straten verlegd. 

De expositie ‘Het Maritiem District. Waterstad, Wederopbouw en Wonen’ is tot 1 november elke donderdag tot en met zondag te zien in The Red Apple. Ook zijn er nog verschillende rondleidingen door het gebied. De expositie is een initiatief van het  Platform Wederopbouw Rotterdam en het Waterstadgenootschap. 

En tijdens onze wandeling met Paul Groenendijk door het Maritiem District komen we tussen Jufferstraat en Bierstraat wel een heel smal straatje tegen. De smalste straat van Rotterdam? 

Deel dit artikel: