nieuws

Het Cuypersgenootschap springt in de bres voor de vier lelijke eendjes van Rotterdam-Overschie

Grauw, grijs en lelijk. Dat vinden veel mensen van vier flats langs de snelweg A13 in Rotterdam-Overschie. En daar mag de sloophamer wel tegenaan, vinden ze. Woningcorporatie Woonstad is dat ook van plan en wil er daarna woningen bouwen die beter geïsoleerd zijn tegen geluid en uitlaatgassen. Van de gemeente Rotterdam hebben ze toestemming voor sloop maar een erfgoedclub, het Cuypersgenootschap, springt in de bres voor deze vier lelijke eendjes. Want ze zijn juist heel bijzonder.
"Spuuglelijk, afschuwelijk, heel armoedig", zegt een Overschiese die langs de betonflats loopt. Van haar mogen de flats tegen de vlakte. "Heel ouderwets en antiek ziet het eruit", zegt de postbode. "In eerste instantie vond ik het ruw en oostblokkerig", zegt bewoner Bart van Oorschot. "Maar toen ik er meer over had gelezen, toen begon ik ze heel erg mooi te vinden", vervolgt hij.

Lelijke eendjes

Over mooi of lelijk gaat het Cuypersgenootschap niet. Deze erfgoedvereniging maakt zich hard voor het behoud van bijzondere gebouwen uit de negentiende en twintigste eeuw en is ervan overtuigd dat de betonflats aan de Oost-Sidelinge in Overschie beschermd moeten worden. Waarom? Omdat het een erg zeldzaam complex is. Vlak na de Tweede Wereldoorlog zijn deze vier flats gebouwd om mensen onderdak te bieden die door het bombardement zonder huis waren komen te zitten.
Er was gruwelijke woningnood. Er moest veel, snel en makkelijk worden gebouwd
Erfgoedclub Cuypersgenootschap
"Er was een gruwelijke woningnood. Mensen trokken noodgedwongen in bij hun ouders. Dat was volksvijand nummer één", vertelt Lydia Lansink van het Cuypersgenootschap. "En dat gold met name in Rotterdam vanwege het bombardement. Er moest veel, snel en makkelijk worden gebouwd", vervolgt ze.
Bekijk de reportage over het verzet tegen de sloop van de schokbetonflats in Overschie:
De oplossing vonden ze in een prefab-systeem van schokbetonplaten die door ongeschoolde arbeiders in elkaar konden worden gezet. De flats zijn in 1948 in een paar maanden uit de grond gestampt. "Het moest goedkoop en toch hebben ze er nog een reliëf van cirkels en kruizen in verwerkt waardoor het smoel heeft gekregen en persoonlijkheid", vertelt de erfgoedbeschermer over de versiering op de gevel.
Het Cuypersgenootschap kickt niet op mooi. Het is van groot zelfs landelijk belang dat dit complex behouden blijft
Erfgoedclub Cuypersgenootschap
En dat maakt het uiterst bijzondere wederopbouw-woningbouw. "Het Cuypersgenootschap kickt niet op mooi. Het is van cultuurhistorisch belang, van groot en landelijk belang zelfs, dat dit complex behouden blijft", zegt Lydia Lansink strijdlustig. Volgens haar zou de stad op haar achterste benen moeten staan over de aangekondigde sloop maar het is voorlopig een eenzame strijd.

Comfort en gezondheid

De eigenaar, woningcorporatie Woonstad, mag slopen van een meerderheid van de Rotterdamse gemeenteraad en het Rotterdamse gemeentebestuur. Vanwege het lawaai en de fijn stof afkomstig van de snelweg zegt de woningcorporatie ook niet anders te kunnen. "Als wij gaan voor meer comfort maar ook meer gezondheid dan gaan deze flats tegen de vlakte", zegt Dennis Lausberg.
Volgens het Cuypersgenootschap is renovatie heel goed mogelijk, ook als de woningen beter moeten worden beschermd tegen geluid en uitlaatgassen. "Dit exterieur kan je best in stand houden met isolatie aan de binnenkant. Dat leiden wij af uit diverse onderzoeken", vertelt Lydia Lansink. En dat hoeft volgens de erfgoedclub niet eens duurder uit te pakken. Volgens het Cuypersgenootschap doet de woningcorporatie ook geen enkele moeite om externe gelden aan te boren voor een renovatie van de wederopbouwflats. Daar zijn speciale fondsen voor.

Behoud van paar gevelplaten in nieuwbouw is flauwekul

Wel oppert de woningcorporatie als geste naar de erfgoedliefhebbers om een aantal gevelplaten te behouden en terug te laten keren in de nieuwbouw. Maar daar is het Cuypersgenootschap totaal niet van gecharmeerd. "Dat is flauwekul en dat vinden wij beneden onze stand om dat leuk te vinden. Het gaat om het geheel en dan moet je geen grapjes gaan uithalen met een paar platen", zegt een verontwaardigde Lydia Lansink.
De tekst gaat verder onder de afbeelding
Een niet representatieve peiling onder voorbijgangers levert een uitgesproken meerderheid op voor sloop. Onder bewoners is er meer waardering, vooral omdat de flats goedkoop zijn. Voor hen is dat ook een reden om te pleiten voor renovatie. "Het was in de jaren '40 een goedkope manier om sociale huurwoningen te bouwen en toen heel innovatief. En deze flats zijn nu ontzettend nodig, zeker voor starters. Dus ik zou het ontzettend zonde vinden als ze hier nieuwe appartementen neer gaan zetten die ongetwijfeld duurder worden", zegt huurder Bas van Oorschot.
Het pleidooi voor het behoud van de vier lelijke eendjes van Overschie klinkt wellicht als een verloren wedstrijd. Maar dan hebben de woningcorporatie en de gemeente nog geen rekening gehouden met de strijdlust van het Cuypersgenootschap. Bij de bezwarencommissie van de gemeente Rotterdam heeft het genootschap een noodbescherming aangevraagd. Desnoods gaan ze in hoger beroep. De sloopplannen liggen daardoor in ieder geval een aantal maanden stil.
Beluister de reportage over het verzet tegen de sloop van de vier lelijke eendjes van Overschie: