Kindermishandeling heftiger door tweede lockdown: 'Binnen gezinnen is er minder toezicht, wat kan leiden tot fors meer geweld'

Kindermishandeling, het neemt door de lockdown qua aantallen niet zozeer toe, maar het wordt wel erger. Dat zeggen professionals van Veilig Thuis Rotterdam-Rijnmond en kinderarts Marjo Affourtit van het Erasmus MC. De Kindertelefoon merkt dat steeds meer kinderen aan de bel trekken over huiselijk geweld.

De boosdoeners zijn vooral de oplopende stress in huis en minder mogelijkheden voor hulpverleners of leerkrachten om vroegtijdige mishandeling te signaleren. De opening van de scholen is een begin, vinden ze, maar de zorgen blijven.  

Ze is al drie jaar vrijwilliger bij De Kindertelefoon: de Rotterdamse Julia de Vreede (23). Jaren waarin ze veel heeft gehoord en meegemaakt, maar de gesprekken die ze voert tijdens de lockdown zijn van een ander kaliber. Vooral tijdens de tweede lockdown zijn de gesprekken heftiger geworden, zegt ze. “De gesprekken gaan steeds minder vaak over schattige kinderonderwerpen. Het is door corona soms echt niet meer leuk thuis.”

Het zijn de geluiden afkomstig van kinderen tussen de 8 en 18 jaar. Voor hen is De Kindertelefoon een luisterend oor. In cijfers ziet De Kindertelefoon een toename van het aantal gesprekken over huiselijk geweld, zegt Paulien Morsch, woordvoerder van De Kindertelefoon. “Wij voerden vorig jaar gemiddeld veertien gesprekken per dag, tijdens de eerste lockdown gemiddeld zestien en tijdens de tweede lockdown dagelijks achttien. Over die stijging maken wij ons zorgen.”

Kindermishandeling passeert vaak de revue

Maar waar gaan die gesprekken precies over? En wat is de oorzaak dat meer kinderen aan de bel trekken? De Vreede belt en chat met kinderen over tal van onderwerpen, maar kindermishandeling passeert de afgelopen tijd wel heel vaak de revue. “Je ziet dit onderwerp soms ook in combinatie met onderwerpen zoals eenzaamheid, depressie, emotionele problemen en zelfdoding”, zegt ze.

Afbeelding
Foto: Julia de Vreede

Kinderen die nooit met De Kindertelefoon belden, doen dat nu wel. De kan stroomt over en kinderen nemen zelf het heft in handen, vertelt ze. “Kortgeleden belde een kind uit verveling, hij wist niet wat die moest doen. Maar hoe langer we praatte, hoe meer het kind zich op z’n gemak voelde. Dan wordt duidelijk dat er meer aan de hand is. Bijvoorbeeld dat de ouders nooit thuis zijn. Of juist dat er continu ruzie is en de spanningen soms zo hoog oplopen dat hij wordt geslagen. Dat is zo heftig voor zo’n jong iemand." 

Oplopende stress

Dat de spanningen in huis toenemen, ziet ook Marjo Affourtit. Zij is kinderarts sociale pediatrie bij het Erasmus MC en verbonden aan het Landelijk Expertise Centrum Kindermishandeling (LECK). In haar werk heeft Affourtit veel vormen van kindermishandeling gezien: lichamelijk, fysiek en emotioneel. Maar nu, met maatregelen die ervoor zorgen dat veel gezinsleden thuis zijn, maakt ze zich vooral zorgen om die laatste vorm. “De irritatie en het schreeuwen in huis neemt toe. We zien dat kinderen vaker getuigen zijn van huiselijk geweld, ook een vorm van kindermishandeling.”

Daarnaast valt Affourtit op dat de mate van mishandeling erger is, signalen die ze ontvangt van zowel Veilig Thuis als het LECK. Zelf zag zij ook een tijdje meer botbreuken dan blauwe plekken, al wil ze niet direct de relatie leggen met corona. “Het kan ook zijn dat we nu alerter zijn dan voorheen.”

Mishandeling gaat langer door

Bij De Kindertelefoon hebben ze tijdens deze lockdown al regelmatig doorverwezen naar Veilig Thuis, het meldpunt voor kindermishandeling en huiselijk geweld. Aagje Smits, werkbegeleider bij het crisisteam van Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond, weet er alles van. Als er een melding binnenkomt, wordt er door het advies- en meldpunt beoordeeld hoe (onveilig) de situatie is. Is die te onveilig, dan gaan ze direct met de melding aan de slag.

De meldingen over kindermishandeling die binnenkomen zijn complexer, zegt Smits. Dat komt omdat de mishandeling langer door kan gaan doordat er minder zicht is op gezinnen, de stress toeneemt en je niet makkelijk hulp kan vragen op bijvoorbeeld school, zegt ze. “Binnen gezinnen of systemen is minder zicht vanuit professionals, wat kan leiden tot fors meer geweld.”

Heropening scholen

Maar het zicht nam mondjesmaat toe, toen de scholen de deuren weer openden. Vanaf 8 februari mochten de kinderen van de meeste basisscholen weer de rugtas om. De middelbare scholen volgden drie weken later, op 1 maart. Goed nieuws, zegt kinderarts Affourtit, want dan kan mogelijke mishandeling vroegtijdig worden gesignaleerd. Volgens haar brengt het de zogeheten signaleringsfunctie van leerkrachten terug.

“Daarnaast krijgen kinderen hierdoor een veilige plek terug, ontlast het de ouders en brengt het het irritatieniveau in huis naar beneden.”

‘We zijn er nog niet’

Maar toch zijn we er nog niet. De opening van scholen roept vragen op. Slechts één of twee dagen naar school en met de hele klas in quarantaine bij meerdere besmettingen: “Hoe moet dat dan met m’n huiswerk?”, vragen ze via De Kindertelefoon. “Het is voor kinderen, vooral als er emotionele problemen zijn, best lastig om allemaal te begrijpen”, zegt De Vreede.

Bovendien mogen kinderen en vooral jongeren nog maar een beperkt aantal dagen naar school. Volgens Smits moeten we gauw terug naar vijf dagen per week. “Je moet je voorstellen dat kinderen en jongeren in een situatie zitten waar het onveilig is, waar geweld plaatsvindt, in welke vorm dan ook. Ze zitten daar 24/7 in, in een spanning waar ze niet uit kunnen. School is dan voor hen een veilige plek, een plek waar ze die spanning even helemaal niet voelen, maar ook waar ze hulp kunnen vragen als er sprake is van onveiligheid.”

Denk jij dat er sprake is van huiselijk geweld of kindermishandeling? Slachtoffers, plegers en omstanders kunnen altijd terecht bij Veilig Thuis om huiselijk geweld te bespreken en eventueel een melding te doen. Ook buiten kantoortijden is Veilig Thuis bereikbaar voor spoedgevallen. Het nummer is 0800-2000 (gratis). De chatfunctie is met de avondklok beschikbaar van 09.00 tot 22.00 uur. 

Met De Kindertelefoon kunnen kinderen en jongeren van 8 tot 18 jaar over álles praten, dus ook over vermoedens van huiselijk geweld. Je kan (anoniem) bellen of chatten met een getrainde vrijwilliger via 0800-0432 of via www.kindertelefoon.nl.

Deel dit artikel: