Sander de Kramer te gast in zijn eigen programma: over indianen, een straatkrant, Sierra Leone en de Four Freedoms Award

In een oud barrel met de skyline van Rotterdam erop gespoten zoekt Sander de Kramer wekelijks spraakmakende Rijnmonders op en rijdt hij met ze langs bijzondere locaties. 27 afleveringen maakte hij al. Te gast waren onder anderen Sparta-trainer Henk Fraser, minister Cora van Nieuwenhuizen, Op1-presentator Renze Klamer, horecaondernemer Aziz Yagoub, journaallezer Astrid Kersseboom en topkok Herman den Blijker. De gast van deze uitzending was een verrassing voor Sander.

Wat blijkt, hij is het zelf! Collega Suzanne Mulder staat de 47-jarige Rotterdamse schrijver, journalist en presentator op te wachten op het Schouwburgplein. Bij De Doelen vertelt ze hem waarom ze er staat. "Omdat jij zo lekker prijsjes aan het winnen bent, ben jij vandaag de gast van Sanders Gerse Gasten." Suzanne Mulder doelt onder meer op de Four Freedoms Award die De Kramer op 31 maart - 'helaas digitaal vanwege corona' - in ontvangst mag nemen. "Wij gaan op stap", neemt ze hem mee. Sander moet eerst nog even van rol wisselen, van presentator naar gast. 

Indianen

De trip down memory lane van De Kramer start direct bij theater De Doelen. "Hier is mijn vuur aangewakkerd om me in te gaan zetten voor onderdrukte mensen." Als vijfjarige stond hij op straat al zijn knuffels te verkopen voor zielige kindjes in Roemenië en Polen. Maar de echte doorbraak kwam toen hij acht was, bij De Doelen. Die waren het toneel van zijn allereerste protestactie voor indianen die van hun land gedreven waren omdat de bodem rijk aan mineralen was. De kleine De Kramer stond er met zijn moeder en een handjevol andere demonstranten. Hij had er toch een goed gevoel over om zich in te zetten voor een groep die het echt nodig had.

"Mijn moeder is altijd de idealist in huis geweest", legt De Kramer uit bij een oude foto van hem met zijn moeder, broer en vader tijdens een etentje buiten de deur. "Zij heeft me heel erg meegebracht in de gedachte 'we hebben een goed leven, dus als je je in kunt zetten voor andere mensen dan doe je dat'."

Tekst gaat verder onder de video.

Het gevoel van onrecht van destijds is er nog steeds. "Die indianen waren de oorspronkelijke bewoners. Het was hun heilige land en ze werden ervan af gejaagd. Dat voelde zo onterecht." Het jongetje van acht keek ook gewoon zijn ogen uit die dag en de journalist en zwerver in hem kwamen al bovendrijven. Voor de protestactie was een echte indiaan in vol ornaat overgekomen naar Rotterdam. "Ik dacht, zo, wat zou zijn verhaal zijn. Ik zou wel meewillen om hem daar te gaan helpen."

Niet lang daarna wilde De Kramer als jochie ook echt de wijde wereld in. Op een dag deed hij het gewoon; hij vertrok met een tandenborstel en een kwartje op zak. Zijn moeder zwaaide hem uit. Ver kwam hij niet, vertelt De Kramer. Al na honderd meter gebruikte hij zijn kwartje om in een telefooncel naar huis te bellen. "Ik zei mam, ik ben nu in de wijde wereld, en het bevalt me uitstekend. En daarna kwam ik natuurlijk weer thuis en gingen we eten."

Straatkrant

Een sprong door de tijd leidt naar de Pauluskerk, waar daklozen in Rotterdam al tientallen jaren een warm plekje en wat te eten kunnen krijgen. Daar introduceerde journalist De Kramer in 1994 het uit Engeland overgevlogen fenomeen 'Straatkrant'. 21 was ie en in de volgende vijftien jaar leidde hij op de Mauritsplaats 24 als hoofdredacteur de redactie van de Rotterdamse daklozenkrant. Voor de perfectionist De Kramer betekende dat vaak nachtwerk.

"De laatste komma moest goed staan van die krant. Je deed het voor die dakloze jongens en meiden dus al mijn energie ging erin zitten." Het redactielokaal is inmiddels een Thais afhaalrestaurant. Een flink contrast en toch komen er nog volop herinneringen naar boven. "Dan zat ik om twee uur 's nachts hier een deadline te halen, alles donker natuurlijk. En dan kwam Willem, een dakloze. Die deed het klepje (van de brievenbus open) en riep dan op onheilspellende toon 'ik ben je geweeeeeetûh'", vertelt De Kramer grijnzend. "We hebben veel gelachen hoor. Want, vergis je niet, humor is op straat een overlevingsinstrument. Het sleept sommige mensen door de moeilijkste momenten heen."

Tekst gaat verder onder de video.

Vanuit Rotterdam zette De Kramer een heel netwerk van straatkranten op. Hij werkte zo intensief met daklozen, schreef over hen en over verslavingen, dat hij vond dat hij het leven op straat zelf maar eens moest gaan beleven. "Ik heb mijn huissleutel ingeleverd en op straat geleefd in de winter van 2000. Het was een enorme eyeopener voor me. Tijdens die dagen op straat, in de Pauluskerk en in Havenzicht en bij het Leger des Heils, kwam ik er echt achter dat achter ieder mens een verhaal schuilgaat. Niemand loopt voor de lol op straat." En daarmee was zijn lot bezegeld. De Kramer stortte zich met hart en ziel op de daklozen en het doorbreken van clichés en taboes rond het zwerversbestaan. "Om te laten zien dat het iedereen kan overkomen. Daar kan jij ook staan, dat is mijn boodschap."

Sierra Leone

Dankzij zijn enthousiasme en vastberadenheid brak De Kramer door tot in Hilversum. Dat kwam ook doordat hij bondscoach werd van het Nederlandse daklozenteam. Dat haalde in 2003 brons op het WK Daklozenvoetbal in Oostenrijk. Toen zijn naam eenmaal was gevestigd ging hij doelbewust zijn bekendheid inzetten voor het goede doel. Bij een kop koffie op een vanwege corona leeg terras van De smaak van Afrika vertelt hij erover. "Als je veel op televisie komt, kun je makkelijker dingen voor elkaar krijgen. Daar heb ik veel gebruik van gemaakt." Hij richtte zich daarbij vooral op vergeten plekken in de wereld. Zoals Sierra Leone, waar na een bloedige burgeroorlog veel weeskinderen in de diamantindustrie moesten werken om te kunnen overleven. Dankzij een actie in Nederland kon hij de kinderen uit de mijnen halen en scholen voor ze bouwen.

Tekst gaat verder onder de video.

In Sierra Leone is De Kramer inmiddels officieel gekroond tot Chief. En veel kinderen zien in hem hun held. Op foto's is te zien dat hij bedolven wordt onder lachende schoolkinderen die over elkaar heen buitelen om hem te omhelzen. Een andere reis die hij maakte, was naar Afghanistan waar hij zich inzette voor schoolmeisjes. Veel mensen waarschuwen hem, vertelt hij, omdat hij zichzelf in gevaar zou brengen en aan zijn vrouw en kinderen moet denken. "Het is de rasidealist in mij, ik wil me inzetten voor al die onschuldige kinderen. Om hun leven beter te maken en ze een toekomst te geven. Dat vind ik op zo'n moment belangrijker dan mijn eigen leven." 

Four Freedoms Award

Inmiddels heeft De Kramer 400 duizend mensen onder kunnen brengen in zijn projecten. Het gaat allemaal om kleinschalige projecten die volledig op vrijwilligers draaien. Zoals scholen en centra waar gehandicapten een vak leren. Voor zijn werk kreeg hij al talloze prijzen. De laatste, de Four Freedoms Award, is volgens hem een heel bijzondere. Die prijs wordt uitgereikt door de Roosevelt Stichting in Middelburg en is vernoemd naar Franklin D. Roosevelt, die in 1941 een speech hield waarin hij de Amerikanen opriep om Europa te hulp te schieten en vier democratische vrijheden te verdedigen. "Ik las zo dat rijtje (van andere laureaten) en dan zie je Nelson Mandela, Gorbatsjov, Kofi Annan, de Dalai Lama en Angela Merkel. En dan denk ik: wat doe ik daar tussen?!"

Het mooie van de prijs vindt hij vooral dat de stichting helemaal onderzoekt welke projecten de winnaars hebben opgezet en hoe ze die uitvoeren. "Ik ben heel diep in de jungle bezig, waar de armoede het grootst is. En daar is dus gezien wat ik aan het doen ben. Het is vaak levensveranderend en levensreddend."

Bekijk hieronder de hele uitzending van Sanders Gerse Gasten.

Meer over dit onderwerp:
Nieuws Sanders Gerse Gasten Sander de Kramer
Deel dit artikel: