Wouter (47) dacht als puber vaak aan zelfdoding, totdat zijn goede vriendin zichzelf van het leven beroofde
11 september 2024, 19:33 • Aangepast 11 september 2024, 20:24 • 5 minuten leestijd
Terwijl Lisa* in de leerlingenruimte haar eigen leven neemt, twijfelt haar goede vriend Wouter zittend op de schooltrap of hij iets moet doen om haar tegen te houden. Maar hij doet niets. Dit is het verhaal van Wouter de Koning (47), die ruim dertig jaar geleden zijn vriendin Lisa verloor, en zelf ook regelmatig overwoog om uit het leven te stappen.
Opvallend vrolijk doet Wouter de deur van zijn huis in Pernis open. “Koffie? Iets erin?” Niks doet vermoeden dat er een gesprek volgt over zelfdoding.
Ruim dertig jaar geleden zagen Wouter en Lisa elkaar voor het laatst. Ze waren in de jaren ervoor enorm goed bevriend geraakt op de middelbare school. Samen luisterden ze naar muziek, lazen ze gedichten en boeken. Voor de buitenwereld lijken ze misschien vol zelfvertrouwen, maar al sinds het tweede leerjaar ‘wil Lisa dood’. Uiteindelijk nemen de goede vrienden in het vijfde leerjaar afscheid. Wouter waarschuwde niemand omdat hij 'haar een wereld gunde zonder pijn'. Daar verlangde hij zelf ook naar.
Waarom ben jij er nog wel, en Lisa niet meer?
“Vooral stom geluk. Eén keer letterlijk omdat toevallig mijn oom langskwam tijdens een poging. Ik denk dat de meeste mensen weleens een flard van zo’n gedachte hebben: ‘Kon ik maar gewoon weglopen en dan was alles klaar.’ Ik was misschien uiteindelijk te koppig en vertikte het toch gewoon om ermee te stoppen.”
Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.
Zij had dat stomme helaas geluk niet. Hoe was die periode na haar dood voor jou?
"Ik zat in mijn eigen gedachtetrein. Vlak voordat Lisa stierf, was ook mijn oom overleden. Later overleed een leraar op school. Bij mijn oom en die leraar ebde de shock na een tijdje weg. Bij Lisa was dat niet zo. Het ebde niet weg, het bleef pijnlijk."
Op de eettafel ligt het boek ‘Altijd 17’, dat Wouter schreef over zijn ervaringen. In het boek praat hij tegen Lisa over alle jaren die hij heeft meegemaakt, zonder haar.
Heeft ze jouw leven onbewust gered, door je te laten inzien hoe hard de dood kan zijn voor nabestaanden?
“Ik beschrijf het in het boek wel als de klap die ik blijkbaar nodig had. We hadden samen als denkbeeld dat je niet koos om geboren te worden en dat je daarom ook zou mogen kiezen voor zelfdoding. Pas later zag ik in dat het niet zo werkt. Het leven is geen cadeautje wat je zomaar weg kan gooien."
“Heel vaak zien mensen zelfdoding als egoïstisch. Het erge is dat wanneer je dit soort suïcidale gedachten hebt, je ervan overtuigd bent dat je de mensen in je omgeving juist tot last bent. Dat is absoluut niet wat er gebeurt. Het leven van de nabestaanden wordt pest-moeilijk.”
“Toch heb ik bewust in het boek beschreven dat er niet altijd wat te kiezen valt in wanhoop. We hebben het vaak over het woord ‘keuze’ of ‘doodswens’, maar dat zijn precies de verkeerde woorden. Het is alleen een kwestie van ‘haal je het of haal je het niet’.”
Voor wie heb je het boek geschreven?
“Mezelf. Dertien jaar geleden begon ik er al aan, om voor mezelf op een rijtje te krijgen wat er precies was gebeurd. Toen liep ik al na het schrijven van de allereerste scène helemaal stuk. Nadat ik drie jaar geleden weer begon, lukte het wel.”
Wat is er veranderd in die tien jaar ertussen?
“Ik ben geen psycholoog, maar ik ben gewoon op een plek in mijn leven waarin het beter gaat. Huisje, boompje, beestje eigenlijk. Dat vond ik vroeger heel erg cliché, maar nu eigenlijk fantastisch. Mijn leven loopt nu beter, met mijn vrouw en dochtertje. Dan heb je meer de tijd en energie om terug te gaan naar zo’n gebeurtenis.”
“Het schrijven ervan heeft me veel gebracht. Eerst nam ik mezelf dingen kwalijk. Had ik het anders moeten doen? Nu denk ik meer dat ik toen heb gedaan wat ik kon doen en dat is helaas niet genoeg geweest. Na het schrijven was ik ook tevreden. Er kon een streep onder.”
Wouter heeft het boek uiteindelijk afgelopen maart uitgegeven met ‘de hoop dat mensen delen van het boek in hun eigen leven zouden herkennen’ en dat mensen het gesprek erover zouden openen. Eigenlijk wil hij het taboe op zelfdoding doorbreken door het bespreekbaar te maken. Iets wat hij nu weer benadrukt tijdens Wereld Suïcide Preventie Week.
Is het weghalen van het taboe het antwoord voor suïcidepreventie?
“Ik heb dat antwoord helaas niet. We moeten bij suïcidepreventie erkennen dat we het niet zelf in de hand hebben. Mensen moeten wel het raam openzetten of de deur op een kier om geholpen te worden. Toch is de tip uiteindelijk om te luisteren en het erover te hebben. Veel mensen denken dat zelfdoding iets spontaans is en dat je er beter niet over kunt praten, omdat het mensen op ideeën brengt. Dat is dus niet hoe het werkt.”
“Dat luisteren is wel erg moeilijk. Want ik heb het dan over luisteren zonder steeds in te grijpen. Aantonen dat je mee kan gaan in iemands emotie zonder in ratio te blijven haken."
Wouter is het levende bewijs dat er hoop kan zijn. Hier zit hij namelijk, aan zijn keukentafel, luchtig en soms serieus te vertellen over wat hij heeft meegemaakt.
Op de vraag of hij gelukkig is kan Wouter nu volmondig ‘ja’ zeggen. “Ik ben gelukkiger dan ik had verwacht en het leven is mooier dan ik had verwacht. Wat dat betreft, gaat mijn verhaal juist heel erg over leven en doorleven.”
*Lisa is een fictieve naam uit respect voor de nabestaanden.
