EXPLOSIE ROTTERDAM
Huurder ontplofte werkplaats tast in het duister over oorzaak explosie: 'Ik begrijp er niks van, ik word gek'
Jalal (34) is 40 minuten eerder weggereden bij zijn werkplaats als de eerste berichten op zijn mobiel binnenkomen over een brand in zijn loods aan de Schammenkamp in Rotterdam-Zuidwijk. Hij belt zijn collega en neefje die daar spullen aan het uitladen waren, maar die nemen niet op. Hij maakt rechtsomkeert en ziet op de plek des onheils dat er een enorme ramp heeft plaatsgevonden. En ook dat de explosie in zijn eigen loods was. Wanhopig zoekt hij naar de lichamen van zijn dierbaren. Dat van buurman Kamran haalt hij met zijn eigen handen uit het puin. Naast het verdriet, piekert hij over wat er in zijn loods kan zijn ontploft.
Jalal huurt de werkplaats aan de Schammenkamp in Zuidwijk en doet klussen in het sanitair. Zijn vriend en collega Mustafa laat hij ook gebruik van de ruimte maken; hij slaat er spullen op. Maandag zijn drie mannen aan het werk. Naast Jalal zijn dat zijn 22-jarige neef Ilyas en Mustafa.
Jalal klust aan een deur, maar het wil niet vlotten. Hij besluit het op een ander moment nog eens te proberen, zegt de andere twee gedag en vertrekt.
Hij is 40 minuten onderweg als de telefoon gaat. "Ik kreeg in de auto een belletje: 'er is een garagebrand'", vertelt hij. "Ik zei: 'kom op!?' Ik belde Mustafa, die nam niet op. Toen kreeg ik een video. Ik zag het vuur. Ik dacht: Wat is dit? Hoe? Wat?"
Hij keert meteen om. "Ik probeerde opnieuw Mustafa en Ilyas te bellen, maar ze namen nog steeds niet op. Ik belde nog een keer en nog een keer. Misschien dat hun telefoon kapot was? Ik heb lang gewacht. Ik hoopte dat ik ze nog zag wegrennen. Maar ik werd helemaal gek."
Wat is ontploft?
Jalal is ontsnapt aan de ramp, maar zijn neefje, collega en buurman waarschijnlijk niet. Het verscheurt hem. Over de oorzaak van de verwoestende explosie tast hij in het duister. Het onderzoek naar wat de klap heeft veroorzaakt, gaat beginnen als de lichamen van de slachtoffers zijn geborgen. In zijn hoofd is Jalal al bezig met het gissen naar de oorzaak. Wat kan er toch zijn ontploft in zijn werkplaats?
Hoe kan dit? Hoezo? Ik hoop dat ze kunnen kijken. Ik word gek, ik word er echt gek van.
"Ik begrijp er niks van." Hij vertelt dat de keuken in zijn werkplaats elektrisch is en dat er alleen een cv-ketel hangt. "Voor de rest niets. We koken thee elektrisch." Hij kan zich nauwelijks voorstellen dat daardoor zo'n enorme explosie is veroorzaakt. "Het lijkt op een gasexplosie. Ik weet het niet. Ik word gek."
In loods alleen kleine gasbrander
Hij somt materialen op die in zijn loods lagen opgeslagen: "Ik heb daar tegels, voorstrijk, kimband, een radiator, een kraan, een wc-pot en schakelaars staan." En dan heeft hij nog een kleine gasbrander. Volgens hem geen explosief materiaal. "Die gebruik ik om leidingen mee warm te maken en oude leidingen los te krijgen. In die fles zat misschien een halve liter gas. Die gaat niet zo doen." Maar je hoort de twijfel in zijn stem.
Bij alles wat er door zijn hoofd maalt, kan hij zich niet voorstellen wat zo'n enorme klap, ravage en vlammenzee heeft veroorzaakt. Hij kent de gevaren van gas en heeft ook wel eens een akkefietje tijdens het werk ermee gehad. Maar dit is anders. "Het is niet normaal. Ik heb weleens een gasbrandje gezien, maar zo niet. Dit niet, zeker dit niet."
Hij hoopt dat het onderzoek naar de oorzaak opheldering brengt. "Jajaja", verzucht hij. "Hoe kan dit? Hoezo? Ik hoop dat ze kunnen kijken. Ik word gek, ik word er echt gek van."
Jalal is zich ervan bewust dat hij door het oog van de naald is gekropen. Als hij iets later was vertrokken, of als de explosie iets eerder was geweest, had hij hier nu niet gestaan. "Ik was daar ook die avond. Je dag komt ooit, of je nu ouder bent of jonger. Die dag was er nog niet voor mij."
Bijzondere samenwerking met politie
Verscheurd door verdriet en verantwoordelijkheidsgevoel springt Jalal twee dagen na de dramatische avond over het hek dat voor de rampplek staat.
"Ik heb veel respect voor de forensische opsporing. Ik snap hun werk, ze zijn aardig", benadrukt hij. Desondanks krijgt de wanhoop woensdagmiddag toch de overhand. Er ontstaat chaos op de plek van de explosie. Jalal breekt door de politie-afzetting heen en klimt over het hek. Mensen gillen, schreeuwen, huilen.
"Ik hoorde dat het lichaam van mijn buurman was gezien", vertelt hij een dag later. "Maar dat hij er niet uitgehaald kon worden. Hij zou daar moeten blijven tot alles veilig is. Maar zijn vrouw, kinderen, iedereen was hier. Dat mag niet zo gaan. Hij is misschien niet mijn familie, maar hij is al vijf jaar mijn buurman. We hadden een goede relatie."
Samen met een neef van Kamran haalt hij uiteindelijk het lichaam van zijn buurman onder het puin vandaan, ondanks de aanvankelijke bezwaren van de politie.
"Als er hard wordt gedrukt, gaat zijn lichaam kapot", legt hij uit. Dat wilden hij en de andere nabestaanden niet. Volgens islamitisch gebruik moet een lichaam zo onbeschadigd mogelijk blijven. "Dus we deden het heel rustig en voorzichtig. We hebben de stenen weggehaald. Er was één grote bij zijn hoofd; die hebben we ook weggehaald. En het is gelukt."
Tekst gaat verder onder de foto's.
Er ontstaat na de chaos een bijzondere samenwerking tussen de nabestaanden en de politie, blikt hij terug. Waar de politie in eerste instantie niet toestaat het lichaam van Kamran te bergen, bieden ze uiteindelijk wel een helpende hand.
Jalal in tranen
Woensdagavond keert Jalal terug op de plek van de explosie. Hij probeert nog een keer over het hek te klimmen, ditmaal om op zoek te gaan naar Mustafa en Ilyas. Deze keer gaat hij door het lint: de wanhoop wordt hem teveel. De politie houdt hem tegen en arresteert hem om af te koelen. De volgende ochtend wordt hij weer vrijgelaten.
"Ik zei tegen ze: 'probeer het op een andere manier. Het belangrijkste is dat de lichamen worden teruggegeven aan de mensen. Wat is gebeurd, is gebeurd. De mensen zitten in hotels of zijn thuis, maar hier is alles kapot. Geef die lichamen aan die mensen."
Donderdag kijkt hij vanaf een galerij van een flat tegenover de rampplek toe hoe een bouwkraan brokstukken weghaalt. Hij heeft het er moeilijk mee en tranen rollen over zijn gezicht. "Ik vind het moeilijk om te zien. Ik weet niet wat er gaat gebeuren. Ik weet niet wat ik ga doen. Het is moeilijk."
Donderdagavond is het lichaam van zijn 22-jarige neefje Ilyas gevonden en vrijdagochtend waarschijnlijk het stoffelijk overschot van zijn collega en vriend Mustafa. DNA-onderzoek moet dat definitief uitwijzen. De uitslag wordt vrijdag in de loop van de middag verwacht.
Jalal voelt enige opluchting dat er nu rust komt om afscheid te nemen. Hij is kapot na vier dagen onzekerheid en wanhoop. De ouders van Ilyas wonen in Spanje en als oom is Jalal betrokken bij diens begrafenis. Hij gaat proberen om het lichaam van Ilyas naar Spanje te krijgen.
