Dit is hoeveel dakloze mensen Rotterdam kan opvangen en waarom we niet weten hoeveel het er zijn

Als je 's nachts op straat loopt, kom je ze weleens tegen: mensen die in een parkeergarage of portiek slapen. Dit aantal 'buitenslapers' lijkt al jaren te stijgen, weet predikant-directeur van de Pauluskerk Martijn van Leerdam. “Het Stedelijk Daklozen Team schat dat er bijna driehonderd buitenslapers zijn in Rotterdam."

Rotterdam heeft voor dakloze mensen honderden bedden beschikbaar, verdeeld over meerdere instanties. Het Leger des Heils geeft aan dat het zo’n 150 nachtplekken heeft. Stichting CVD telt 115 24-uursopvangplaatsen, waar dakloze mensen dus ook kunnen slapen. De derde instantie is de Nico Adriaans Stichting (NAS). Zij hebben 55 reguliere nachtopvangplekken.

Dat brengt het totale aantal opvangbedden op 320. Toch slapen er nog altijd veel mensen op straat. Voor een deel van de dakloze mensen zijn de opvangbedden namelijk niet toegankelijk. Zij mogen alleen gebruikmaken van de bedden als ze in het bezit zijn van een zogeheten Centraal Onthaal (CO)-pas.

Deze pas kan door dakloze mensen worden aangevraagd bij het CO-loket van de gemeente. Voor wanneer de wachtlijst met CO-pashouders te lang wordt, zijn er ook nog enkele bedden beschikbaar op een zogenoemde ‘overlooplocatie' van NAS.

Om in aanmerking voor een pas te komen, en daarmee dus ook een nachtopvangplek, moeten dakloze mensen aan bepaalde eisen voldoen. Zo moeten aanvragers minstens twee van de drie voorafgaande jaren in Rotterdam hebben gewoond. Ook moeten ze een geldige verblijfstatus hebben en niet zelfredzaam genoeg zijn om zelfstandig onderdak te vinden.

Los van de opvangplekken voor dakloze mensen met een CO-pas zijn er nog andere soorten nachtopvang in Rotterdam, die zonder zo'n pas beschikbaar zijn. Zo heeft de NAS een speciale EU-arbeidsmigrantenopvang. Hier is plaats voor zestig mensen. De opvang is kortdurend: er wordt een traject gestart van zo’n twee maanden om de migranten weer aan een baan te helpen of terug te laten keren naar het land van herkomst.

Een andere opvang die de NAS biedt, in opdracht van de gemeente, is de winteropvang. Hier zijn 180 bedden te vinden. Bij deze opvang is iedereen welkom, ongeacht afkomst en verblijfsstatus, maar deze opvang gaat alleen open tussen 1 november en 31 maart bij een gevoelstemperatuur van nul graden of wanneer het dermate noodweer is dat het gevaarlijk is om op straat te slapen.

Van Leerdam vertelt dat ook ‘zijn’ kerk aanvullende bedden heeft: “We hebben in de Pauluskerk enkele tientallen slaapplaatsen, waar we oudere ongedocumenteerden en medisch kwetsbare dakloze mensen opvangen. Het Rode Kruis, Stichting Binnenslapers en Stichting Lekker Geven bieden ook nachtopvang op kleine schaal, bijvoorbeeld door het zoeken van geschikte panden voor opvang of het boeken van goedkope hotelkamers in noodsituaties.”

Rotterdam telt dus zo’n 400 ‘reguliere’ opvangplekken, 180 extra plekken bij winters weer en vooral een hele hoop regels en instanties rondom de nachtopvang. Het blijft wel de vraag hoeveel mensen in de havenstad überhaupt dak- of thuisloos zijn.

Volgens Van Leerdam is een concrete telling van het aantal dakloze mensen nog niet uitgevoerd in Rotterdam. “Er is niemand die een precies aantal weet. Een concrete telling is ook lastig. Het hangt ervan af welke doelgroep je kiest, want wat is nou precies dakloosheid en hoe definieer je dat? De zogeheten Ethostelling wordt vaak gehanteerd in Nederland en die spreekt over ‘dak- en thuislozen’. Die telling neemt naast de buitenslapers dus ook mensen mee die in een vakantiewoning zitten, in een auto of op de bank van een kennis slapen.”

Volgend jaar zal Rotterdam voor het eerst meedoen met de Ethostelling, waarbij instanties samenwerken om een beter beeld te krijgen van het aantal dakloze mensen. Sommige gemeenten hebben in de afgelopen jaren deze telling al gedaan en volgens Van Leerdam komen er schokkende getallen uit. “Je ziet steevast dat de groep dakloze mensen groter is dan mensen verwachten. Maar het gaat hier in Rotterdam in ieder geval een rijker beeld geven van hoe het gaat met deze mensen.”