Week tegen kindermishandeling start vandaag: 'Vaak is het onmacht’

Ten Have is coördinerend officier kindermishandeling bij het Openbaar Ministerie in Rotterdam. Vandaag begint de Week tegen Kindermishandeling, waarin extra aandacht wordt gevraagd voor de inzet van politie en OM.

“Dertig jaar geleden zeiden we nog vaak: dit moet het gezin maar zelf uitzoeken, eventueel met wat begeleiding. Nu pakken we dat eerder op als strafzaak. Dan komen we met de stok in plaats van de wortel.”

Wim ten Have heeft zelf net met zijn collega Reinier van Loon het proces rond het Vlaardingse pleegmeisje afgerond. “Een zaak van de buitencategorie”. Drie dagen lang passeerden de meest afschuwelijk scènes de revue, waarin het 10-jarige meisje werd geslagen, vastgebonden aan haar bed of opgesloten in een kooi.

Ook voor een door de wol geverfde officier van justitie gaat het dan om meer dan het opsommen van de droge feiten. “Wat mij heel erg heeft geraakt is een WhatsApp-gesprek tussen de verdachten, Daisy en John, nadat zij het zusje van het pleegmeisje had mishandeld. Ze vertelt dat ze met een keiharde vuist heeft geslagen en dat haar hand kapot is. Hij zegt dan: ‘Dat is elke keer. Je moet het ook niet met je hand doen, dan pak je je slipper’…”

Ten Have weegt de woorden. “Het is niet alleen dat ‘elke keer’, en dat moeder die vuist kapot slaat. Maar ook dat hij zich alleen om haar hand bekommert. Geen enkele empathie met dat meisje. Dat is echt heel verdrietig.”

Bij de Vlaardingse pleegouders zijn meerdere stoornissen vastgesteld, die de oorzaak kunnen zijn van het bizarre gedrag en de vergaande mishandelingen. In dit geval is dan ook tbs met dwangverpleging geëist, naast een celstraf van elf jaar. Maar die 180 duizend gevallen betreft niet allemaal ‘gestoorde ouders’. “Vaak is het onmacht”, zegt Ten Have.

Ter illustratie een strafzaak die in dezelfde week als het proces rond het pleegmeisje is gehouden in Rotterdam. Bijna onopgemerkt, als een van de zovelen. Het is het verhaal van Seda en Aylin, beide fictieve namen.

De 30-jarige Seda uit Schiedam leeft gescheiden van haar man, die volgens haar veel te weinig naar hun 2-jarige dochtertje omkijkt. In de ruzie gebruikt zij het kind als instrument. Ze zet Aylin bij de man voor de deur met haar spulletjes, roept door de brievenbus "Pak haar, hoerenzoon" en rijdt weg. De deurbelcamera registreert een klein meisje, moederziel alleen op straat.

“Ik keek wel of zij werd binnengelaten, hoor. Maar ik was boos op hem.” In gesprekken met Aylin heeft zij het over "papa’s nieuwe hoer".

Seda gaat nog een stap verder. Ze stuurt haar ex filmpjes waarin te zien is dat zij Aylin slaat, of aanmoedigt zichzelf te slaan. “Ik wilde laten zien: het gaat niet goed met mij. Je moet me helpen. Als hij een keer had geluisterd, was dit niet gebeurd.”

Het meest pijnlijke is als zij haar dochtertje benadert op bed en aan haar schaamlippen trekt, waarna het kind hard gaat huilen. “Dat was om haar een boodschap te geven: niemand mag daar aan haar zitten.”

Haar advocaat vat het gedrag van Seda samen: “Het was een schreeuw om hulp.” De rechter heeft daar uiteindelijk ook begrip voor. Hij verwijst in zijn vonnis naar de komende Week tegen Kindermishandeling en stelt vast dat ook hier sprake is van ernstig geweld. Maar moeder naar de cel sturen, lost niets op. Ze heeft begeleiding en behandeling nodig. “Dat is in het belang van u en van uw dochter.”

Een heel andere setting dus dan bij het Vlaardingse pleegmeisje. Iedere zaak is anders, van ‘klein’ naar groot. Officier van justitie Wim ten Have: “We hebben een kleine maar toegewijde groep, met gespecialiseerde rechercheurs die met hart en ziel bezig zijn. We komen op voor kinderen, voor mensen die dat zelf niet kunnen. Een van de rechercheurs zei laatst tegen mij: dit is waarom ik bij de politie ben gegaan. Om de zwakkeren te beschermen.”