Ratten nemen zwanenverblijf in vogelopvang over: 'Het lijkt dweilen met de kraan open'

"Het nieuwe jaar begon niet geweldig", laat Hendrickx weten aan de WOS. "De eerste grote rat binnen is een feit." Daarmee wordt pijnlijk duidelijk dat biologische bestrijding slechts voor tijdelijke verlichting van de overlast heeft gezorgd. "We horen ze ’s avonds knagen aan de houten planken. Het is wachten tot ze echt in het quarantainegebouw zitten."

Na maanden van overlast en onveiligheid op het terrein leek de oplossing afgelopen najaar binnen handbereik te zijn. Onder leiding van Kraaijeveld werden fretten en honden ingezet om ratten op te sporen en te doden. De aanpak was biologisch, effectief en veilig voor andere dieren. Toch bleek het resultaat niet blijvend.

Met name rond de gebouwen zijn een aantal nieuwe rattengaten aangetroffen. Door de kou zoeken ze vermoedelijk de warmte en beschutting van gebouwen op. Uit beelden van bewakingscamera’s blijkt hoe ernstig de situatie inmiddels is. "En dan zijn dit nog lang niet alle ratten", zegt Hendrickx.

Op de opnamen is te zien hoe ratten zich aan de ene kant van het stro ophouden, terwijl ze aan de andere kant bij het bad graven. "Hier word ik nu echt gek van", schrijft Hendrickx. "Er liggen vijf zwanen in de quarantaineruimte, waarvan één bedlegerig is. Ik moet er niet aan denken wat er gebeurt als daar een rat bij komt."

Nieuwe maatregelen moeten ervoor zorgen dat de situatie niet nog verder verslechtert. Zo wordt momenteel gewerkt aan betonnen vloeren in de dierverblijven, om te voorkomen dat ratten via de grond naar binnen kunnen komen. Ook wordt al het voer veilig opgeslagen, afgesloten in tonnen, blikken en andere containers. "We doen echt wat we kunnen, maar het lijkt dweilen met de kraan open."

Het ging onlangs goed mis toen ratten zich tegoed deden aan huisvuil dat langere tijd was blijven staan door de vorst. "Ze hadden de zakken opengereten. Het was één groot feest voor die beesten", aldus Hendrickx. "Ze zitten nu weer op plekken waar je ze absoluut niet wilt hebben. En ja, we werken keihard om het weg te krijgen, maar het blijft zich verplaatsen."

Hendrickx wil geen gif inzetten uit vrees voor vergiftiging van andere dieren, maar ze overweegt wel alternatieven. Zo denkt ze aan vallen of mogelijk het gebruik van een luchtbuks, al is dat wettelijk niet toegestaan. "Maar zoals ik altijd zeg: schijten in het bos mag ook niet, en dat gebeurt ook. Er moet iets gebeuren, want dit loopt echt de spuigaten uit."

De gemeente Rotterdam laat weten dat de overlast bij De Houtsnip bekend is en erkent ook de ernst van de situatie. Een woordvoerder zegt in een reactie dat de rattenbestrijding op het terrein van De Houtsnip complex is. "Omdat het om particulier terrein gaat, ligt de primaire verantwoordelijkheid bij de eigenaar. Tegelijkertijd willen we wel helpen zoeken naar oplossingen, zeker als het gaat om diergezondheid en veiligheid."

Een hernieuwde inzet van fretteur Nico behoort volgens de woordvoerder tot de mogelijkheden. "Die eerste inzet was uitzonderlijk en mogelijk gemaakt met eenmalig noodbudget, maar we bekijken nu of we een structurele ondersteuning kunnen opzetten. Daarbij moet wel sprake zijn van gedeelde inzet. Effectieve rattenbestrijding lukt alleen in samenwerking tussen gemeente, terreinbeheer en eventueel omwonenden."

De gemeente benadrukt dat bestrijding zonder preventie weinig effect heeft. "Het probleem is hardnekkig en vraagt om een lange adem. We willen meedenken, maar alleen samen kunnen we duurzaam resultaat boeken."

Hendrickx benadrukt dat de overlast zich niet beperkt tot het terrein van de opvang. "Ik zie ze ook in het dorp lopen, gewoon op straat. En een paar weken geleden zat er zelfs een rat in een woning achter het kerkhof, terwijl daar niet eens gevoerd wordt." Volgens haar is het beeld dat ratten bij dierenopvanglocaties horen achterhaald. "Dat is gewoon onzin. Ze zitten overal."

Tegelijkertijd wijst ze op de beperkte capaciteit van haar team. "De opvang draait in totaal op zeventien vrijwilligers. Maar bij dit soort problemen voelen wij ons nog altijd erg alleen", aldus Hendrickx. "Dit kost enorm veel tijd en geld. We hebben echt hulp en geld nodig om de overlast structureel terug te dringen."