ROTTERDAM
Rotterdam wil meer mensen uit de bijstand en extra controle op uitkeringsfraude
19 juni 2023, 07:01 • Aangepast 19 juni 2023, 15:33 • 5 minuten leestijd
Overal is een personeelstekort, van de zorg, het onderwijs tot aan de schoonmaakbranche. En dat terwijl in Rotterdam ruim 33 duizend mensen in de bijstand zitten. Dat moet echt anders, vindt de Rotterdamse wethouder Tim Versnel van Werk en Inkomen. Hij wil samen met bedrijven de komende jaren meer mensen aan werk helpen. Ook wil hij harder optreden tegen Rotterdammers die frauderen met hun bijstand. "Met fraude kom je in Rotterdam niet weg."
De Rotterdamse Queensly Ogbebor komt met een grote lach op haar gezicht naar haar werk. Ze werkt sinds anderhalf jaar als schoonmaakster bij Vebego, een bedrijf dat mensen uit de bijstand een baan aanbiedt. Queensly kwam in 2007 vanuit Nigeria naar Rotterdam en ging werken. Maar toen in 2010 haar dochtertje werd geboren, kon zij als alleenstaande moeder geen passend werk vinden en kwam ze in de bijstand terecht.
"Ik wilde werken als mijn dochter op school was, maar dat ging niet. Ik kreeg banen waar ik om 7:00 uur moest beginnen, maar de kinderopvang gaat pas om 7:00 uur open. Ik heb hier geen familie in Nederland, dus dat ging niet. Mijn contactpersoon bij de gemeente heeft geregeld dat ik nu werk heb van 9:00 uur tot 15:00 uur. Eerst in het Erasmus MC en nu in Ahoy. Dat is dicht bij mijn huis en de school van mijn dochter."
'Werkgever moet zich ook aanpassen'
Maarten Cobben is als manager van Vebego verantwoordelijk voor de werknemers in Rotterdam. Het van oorsprong Limburgse bedrijf heeft landelijk 40 duizend werknemers. Vijftien procent van hen komt uit de bijstand. Dat aantal wil Vebego de komende jaren optrekken naar 30 procent. Ze hebben medewerkers nodig in de schoonmaak, de groenvoorziening, de zorg en de faciliteiten.
In Rotterdam werken de Limburgers samen met onder andere het Erasmus MC, het Maasstadziekenhuis en Ahoy. Via de gemeente zijn enkele tientallen mensen uit de bijstand daar aan het werk. Er wordt nu gesproken om dat aantal nog groter te maken.
"Sociaal ondernemen zit in ons DNA. Wij willen graag dat mensen een leuke werkplek hebben en weer een belangrijke rol in de maatschappij krijgen. Iedereen moet mee kunnen doen vinden wij", aldus Cobben.
Hij vindt dat een werkgever zich ook een beetje moet aanpassen. Zo wordt er, waar dat mogelijk is, afgeweken van vaste werktijden of vaste werkplekken. Hierdoor kunnen mensen als Queensly toch aan het werk.
Kijken naar mogelijkheden, niet naar onmogelijkheden
De afgelopen jaren is er al veel gedaan om mensen uit de bijstand te krijgen. Wethouder Tim Versnel vindt dat dat goed gaat, maar er kan meer. Door meer te kijken naar wat er mogelijk is en niet naar de onmogelijkheden. Het glas is halfvol en niet halfleeg.
Werkgevers zijn volgens hem door de krapte op de arbeidsmarkt nu nog meer dan ooit gemotiveerd om ook mensen uit de bijstand aan te nemen. De gemeente geeft deze bedrijven daarvoor bovendien subsidie.
Deze subsidieregeling bestaat sinds 2015. Tot vorig jaar zijn er 900 van dit soort banen gecreëerd. Het afgelopen jaar kwamen er 300 nieuwe bij. Er zit groei in, maar het is nog lang niet genoeg om de bijstandscijfers substantieel omlaag te krijgen.
Uitval voorkomen
Rotterdammers die vanuit de bijstand weer aan het werk gaan moeten goed worden begeleid, om te voorkomen dat ze snel weer uitvallen. Schoonmaakster Queensly krijg op haar werk ondersteuning van collega Paulina van der Graaf. Zij is zelf in 2005 uit Polen naar Rotterdam gekomen en begeleidt nu haar nieuwe collega’s.
"Ik luister naar hoe het gaat. Zijn er thuis problemen? Kan ik daarbij helpen? Als het niet lekker gaat privé, dan zie je dat als eerste op het werk. Ze zijn wat afwezig of chagrijnig. We kunnen ze dan helpen door in contact te brengen met hulpverleners of helpen met de aanschaf van bijvoorbeeld een computer."
Cobben ziet dat er steeds meer bedrijven en steden zijn die op deze manier mensen uit de bijstand aan het werk willen krijgen. "Wat Rotterdam doet zien we op meer plekken terug, maar ik durf wel te stellen dat Rotterdam vooruitstrevend is. Ze pakken door met de bedrijven, er zit snelheid achter."
In het coalitieakoorrd is afgesproken dat in 2026 dertigduizend mensen in de bijstand overblijven. Om dat voor mekaar krijgen moeten ongeveer twaalfduizend mensen begeleid worden naar werk, omdat er ook steeds nieuwe mensen zonder werk komen te zitten.
Fraude met uitkering sneller aanpakken
Rotterdam wil ook meer bijstandsfraudes opsporen. Er zijn daarvoor extra medewerkers aangenomen om verdachte dossiers te onderzoeken.
Versnel: "Er is een kleine groep mensen die niet wil werken, maar die naast hun uitkering toch op een andere manier nog inkomsten hebben. Bijvoorbeeld doordat ze zwartwerken. Daar gaan we streng op letten."
Als de werk-coaches die mensen in de bijstand begeleiden twijfels hebben over of iemand echt aan het werk wil of dat er iets anders speelt, dan roepen ze nu al snel de hulp in van deze sociaal rechercheurs. Die gaan de zaak dan verder onderzoeken.
700 verdachte dossiers
In de eerste vier maanden van dit jaar is dit al bij 237 Rotterdammers gebeurd. In heel 2022 zijn er 279 mensen doorgelicht. Tot nu toe zijn er dit jaar al tientallen uitkeringen stopgezet en is er een bedrag van 230 duizend euro teruggevorderd. Verwacht wordt dat over heel het jaar zo’n 700 verdachte dossiers tegen het licht kunnen worden gehouden.
"We kunnen niet als we zoveel doen om mensen aan het werk te krijgen ook accepteren dat iemand fraudeert. Het is wel een kleine minderheid, maar die minderheid is te groot om te negeren", zegt Versnel.
Landelijk is er door eerdere vormen van fraudeaanpak met computerprogramma’s en bij de kinderopvangaffaire veel misgegaan en is de privacy van mensen geschonden. Rotterdam kiest voor een aanpak die niet direct hele grote groepen onder de loep neemt.
Versnel: "Wat ik niet wil is dat er hele grote groepen Rotterdammers via een soort sleepnetaanpak verdacht zijn. Ik wil alleen in gevallen van verdenking van fraude een onderzoek. Als het echt fraudeurs zijn, moeten die mensen uit de uitkering worden gezet en onterecht ontvangen bedragen terugbetalen."
